Doorligwonden helpen voorkomen

Waarschijnlijk hebt u hierover al gehoord. Misschien kent u iemand die al doorligwonden heeft gehad.

In deze brochure vindt u informatie over het ontstaan van doorligwonden, en over de maatregelen die u samen met de zorgverleners of met uw familie kunt nemen om ze te voorkomen.

Een doorligwonde wordt in de vaktaal ook decubituswonde of drukletsel genoemd. Het is een beschadiging van de huid en het onderliggend weefsel, die wordt veroorzaakt door aanhoudende druk-, wrijf- of schuifkracht. Dit type wonde geneest vaak zeer traag.

Het letsel begint met roodheid die niet bleek wordt als je er met een vinger op drukt. Indien we niet op een juiste manier ingrijpen, zal dit letsel evolueren tot een wonde. Dat kan gaan van een open blaar tot een ernstige diepe wonde met schade aan spier- en botweefsel. Daarom moeten we doorligwonden altijd ernstig nemen.

Bij langere tijd zitten of liggen in dezelfde houding kunnen op bepaalde plaatsen wonden ontstaan door de druk van het eigen lichaamsgewicht. Dat is onaangenaam, en normaal gezien zul je spontaan een andere lichaamshouding aannemen. Mensen die dat niet kunnen, bijvoorbeeld na een zware operatie of omdat ze verlamd zijn, hebben meer kans om doorligwonden te krijgen.

Doorligwonden kunnen ook ontstaan door druk veroorzaakt door medische hulpmiddelen (een zuurstofmasker, een gips, enz.) of wanneer de voedingstoestand van een patiënt slecht is (te weinig of veel te eenzijdig eten, te weinig drinken) en omdat zijn weerstand verminderd is.

Doorligwonden ontstaan op de punten waarop druk uitgeoefend wordt, in de meeste gevallen zijn dit de punten waarop het lichaam steunt (drukpunten).Bij rugligging ontstaan ze meestal op de stuit (de omgeving van het staartbeen) en de hielen.

De tekeningen tonen de risicoplaatsen in verschillende houdingen. (Bron: www.ms-centrum.be)

Wat kunnen zorgverleners doen?

• Risicopatiënten tijdig herkennen.

• De patiënt regelmatig van houding helpen veranderen (‘wisselhouding’ geven volgens de richtlijnen). Zo veranderen de punten waarop het lichaam steunt.

• De huid van de patiënt controleren op letsels tijdens zijn verzorging of bij pijnklachten.

• Vermijden dat de huid van de patiënt geïrriteerd geraakt door bv. urine, stoelgang, crèmes, lotions, voorwerpen in bed (katheter …).

• De voedingstoestand van de patiënt goed bewaken en tijdig de hulp van de diëtist vragen.

Wat kunnen u en uw familie/naasten doen?

Een doorligwonde ontstaat niet alleen in een ziekenhuis. Ook thuis, in een woon- en zorgcentrum of in een revalidatiecentrum is het risico aanwezig. U kunt samen met ons helpen om de kans op doorligwonden te verkleinen. Enkele tips.

• Vermijd het onderuitglijden of doorzakken in bed of zetel.

• Indien u niet zelfstandig een andere houding kunt aannemen, zorg er dan voor dat iemand u minstens om de 2 uur een andere houding kan geven.

• Een gezonde huid verzorgt zichzelf. Houd uw huid gezond: gebruik niet allerlei crèmes of zalfjes, vermijd het schuren van de huid tegen bv. voorwerpen in bed of hulpmiddelen zoals spalken.

• Controleer regelmatig de toestand van de huid. Bij roodheid moet u extra waakzaam zijn. Hebt u een wonde, hoe klein ook, neem dan altijd contact op met de (huis)arts of de (thuis)verpleegkundige.

• Bij een opname in een nieuwe setting (ziekenhuis, woon-en zorgcentrum) meldt u best dat u een drukletsel heeft, of er in het verleden reeds een ontwikkeld heeft.

Soms kan toch een doorligwonde ontstaan. Zolang u in het ziekenhuis bent, zal de verpleging de wonde verzorgen. Welke verzorging dat is, hangt af van het soort wonde en de ernst ervan. De verpleging bespreekt dit met uw ziekenhuisarts en het wondzorg team. Dit laatste is een groep van verpleegkundigen die zich specialiseren in wondzorg en ook advies geven bij de verzorging van doorligwonden.

Het kan voorkomen dat een doorligwonde nog niet helemaal genezen is wanneer u het ziekenhuis mag verlaten. De verpleging doet dan het nodige zodat de wondzorg ook buiten het ziekenhuis verder gezet kan worden.

U gaat naar huis

De verpleging verwittigt onze dienst Patiëntenbegeleiding. Deze medewerkers informeren u dan over de verschillende mogelijkheden van thuiszorg. Uw ziekenhuisarts bezorgt de nodige informatie aan uw huisarts. Zo nodig kan de genezing van een wonde via de consultatie wondzorg verder opgevolgd worden.

U gaat naar een woonzorg- of revalidatiecentrum

De verpleging bezorgt alle informatie aan de zorgverleners van het centrum waar u na uw ziekenhuisopname zult verblijven. Uw ziekenhuisarts bezorgt de nodige informatie aan uw huisarts.