Voedingsadvies vóór een maagverkleining met gastric bypass (preoperatief)
Om in aanmerking te komen voor bariatrische chirurgie dient voldaan te worden aan enkele criteria :
De patiënt dient ouder te zijn dan 18 jaar
De patiënt heeft reeds alle andere niet-invasieve behandelingsmogelijkheden uitgeput = Minimum gedurende een jaar geprobeerd om gewicht te verliezen op een andere methode, zoals een dieet gevolgd bij een diëtiste
Een minimale BMI van 40
BMI > 35 met één van onderstaande comorbiditeiten :
Diabetes die met geneesmiddelen wordt behandeld
Therapieresistente hypertensiebloeddruk > 140/90 mmHg, ondanks behandeling met 3 antihypertensiva gedurende meer dan één jaar
Slaapapneusyndroom
Een gastric bypass is een operatie waarbij de maag wordt verkleind en het maagdarmkanaal wordt omgeleid en verkort. Met deze ingreep kunnen ernstige vormen van overgewicht behandeld worden, met als doel steeds een langdurig gewichtsverlies te bekomen. De maag wordt verkleind, soms tot slechts 10% van zijn oorspronkelijke omvang, en verderop op de dunne darm aangesloten. Het is dus een combinatie van restrictieve chirurgie, die een deel van de maag buiten werking stelt en malabsorptie chirurgie waarbij een deel van de dunne darm buiten werking wordt gesteld.
Om de gewenste gewichtsreductie te bekomen en te behouden is een blijvende aanpassing van een gezonde levensstijl aan te raden.
Gewichtsverlies wordt gerealiseerd door een samenwerking van drie mechanismen.
Kleinere maag
U kunt slechts kleine hoeveelheden eten. Onmiddellijk na de ingreep bedraagt de maaginhoud 1 tot 2 eetlepels. Na ongeveer 6 maanden is dit toegenomen tot 1 koffiekop.
Kortere dunne darm
Het ingenomen voedsel legt een kortere weg af in het maagdarmkanaal en wordt dus minder verteerd. Er worden daardoor minder voedingsstoffen opgenomen. Opgelet: hierdoor kunnen ook tekorten aan bepaalde voedingsstoffen ontstaan. Uw arts volgt dit voor u op.
Verandering van eetgewoontes
Zeer gesuikerde en vette voedingsmiddelen geven de patiënt onmiddellijk een onaangenaam gevoel. Dit zorgt er op termijn voor dat dit soort voeding wordt vermeden.
Hierna volgt een overzicht van wat uw voedingspatroon in de weken vóór de operatie moet worden.
De gastric bypass operatie is een vrij zware operatie. Door uw overgewicht hebt u een grotere kans op complicaties ten opzichte van iemand zonder overgewicht. Het komt frequent voor dat de lever vergroot is, wat een ongemak levert bij de operatie.
Daarom is het raadzaam 2-4 weken voor de operatie een eiwitrijk, vetarm en suikerarm (ketogeen) dieet te volgen. Door het volgen van dit dieet zal de lever krimpen en kunt u dus zelf het operatierisico verkleinen.
Het merk Prowell verkoopt preoperatieve bariatrieboxen die aangewezen zijn voor de operatie. In deze boxen zitten alle voedingsmiddelen die u nodig heeft 2-3 weken voor de ingreep. De box bevat een variatie van soepen, desserten, koude/warme dranken en vaste maaltijden. Het is aangeraden om 6 maaltijdzakjes per dag te consumeren. De gebruiksaanwijzing wordt mee geleverd in de box.
Indien er nog zakjes over zijn na het preoperatieve dieet, kunnen deze nog geconsumeerd worden na de ingreep.
OPGELET : De maaltijdzakjes met een oranje sticker zijn niet aangewezen de eerste 14 dagen na de ingreep. De overige maaltijdzakjes, zonder sticker, kan men zowel voor als na de ingreep nuttigen.
Tijdens dit preoperatieve dieet zijn bepaalde groenten extra toegelaten :
Onbeperkt toegelaten groenten : Andijvie, asperge, aubergine, bamboespruit, bleekselder, bloemkool, broccoli, cantherellen, Parijse champignons, Chinese kool, komkommer, paksoï, pompoen, postelein, rode kool, kropsla, snijbonen, spinazie, tomaat, tuinkers, veldsla, venkel, waterkers, witloof, kiemgroenten, palmkool, romeinse sla, rucola, ijsbergsla, oesterzwammen, honingtomaat, selder, rabarber, eikenbladsla en augurk.
Groenten tot max. 200g per dag : groene en witte kool, courgette, paprika, patissonpompoen, prei, savooikool, koolraap, zuring, sluimererwten, prinsessenbonen, raap, radijs, rammenas, boterbonen, knolselder, alfa-alfa, daikon, radicchio, snijbiet, spitskool, sojascheuten, spruiten, tuinbonen, zuurkool en nori.
Verboden groenten : doperwten, artisjok, maïs, pastinaak, wortel, rode biet, schorseneer, aardpeer, okra, witte- en rode bonen, peulvruchten, kikkererwten, linzen, molsla, lotuswortel.
Als u door omstandigheden het preoperatief dieet met de bariatrieboxen niet kunt volgen, raadpleeg dan zeker het advies van de arts/diëtist.
Hieronder een voorbeeld dagschema zonder de bariatrieboxen.
Ontbijt
-GEEN
brood, beschuiten, craquotten, rijstwafels, koffiekoeken, peperkoek, speculaas; confituur, choco, dieetchoco, honing, siroop, speculaaspasta, voedingsmiddelen met sorbitol of fructose.
-WEL
magere melk, magere yoghurt met zoetstof, karnemelk, magere platte kaas met zoetstof,magere pudding met zoetstof, een tipje magere smeerkaas, babybel light, een sneetje magere harde kaas (20+) of een wit van ei; water, koffie, thee met zoetstof en/of magere melk, ongebonden vetarme soep en groentesap.
10 uur (tussendoortje)
-GEEN
koeken, dieetkoeken, snoepgoed, chocolade of fruit.
-WEL
magere melk, yoghurt met zoetstof, karnemelk, magere platte kaas met zoetstof, magere pudding met zoetstof, een tipje magere smeerkaas, een sneetje magere harde kaas of een wit van ei;
Middagmaal
-GEEN
brood, beschuiten, craquotten, rijstwafels, koffiekoeken, peperkoek, speculaas; confituur, choco, dieetchoco, honing, siroop, speculaaspasta, voedingsmiddelen met sorbitol of fructose.
-WEL
magere melk, magere yoghurt met zoetstof, karnemelk, magere platte kaas met zoetstof,magere pudding met zoetstof, een tipje magere smeerkaas, babybel light, een sneetje magere harde kaas (20+) of een wit van ei; een sneetje kippenwit, kalkoenham, gerookt vlees, filet de saxe, ontvette hesp of vis; groenten (behalve erwten, wortelen, rode bieten, zoete aardappel, witte bonen of maïs); water, koffie, thee met zoetstof en/of magere melk, ongebonden vetarme soep, groentesap.
15 uur (tussendoortje)
-GEEN
koeken, dieetkoeken, snoepgoed, chocolade of fruit.
-WEL
magere melk, yoghurt met zoetstof, karnemelk, magere platte kaas met zoetstof, magere pudding met zoetstof, een tipje magere smeerkaas, een sneetje magere harde kaas of een wit van ei.
Avondmaal
-GEEN
aardappelen, rijst, deegwaren, gefrituurde gerechten, sauzen, vetstoffen; frisdranken, beperk light frisdranken (geen cola light).
-WEL
groenten (behalve erwten, wortelen, rode bieten, zoete aardappel, witte bonen of maïs) en 150 g vis of 100 g mager vlees (kip, kalkoen, biefstuk, kalfslapje, gebraad, rosbief, varkensmignonet …). Toegestane bereidingswijzen: koken, stomen, grillen, roosteren, in microgolfoven of antikleefpan; water, ongebonden vetarme soep, groentesap; magere melk, magere yoghurt met zoetstof, magere platte kaas met zoetstof of magere pudding met zoetstof.
20 uur (tussendoortje)
-GEEN
koeken, dieetkoeken, snoepgoed, chocolade of fruit.
-WEL
magere melk, yoghurt met zoetstof, karnemelk, magere platte kaas met zoetstof, magere pudding met zoetstof, een tipje magere smeerkaas, een sneetje magere harde kaas of een wit van ei.
Enkele belangrijke levenslange aandachtspunten voor na de ingreep, MAAR waar je al voor de ingreep mee kan starten :
Eet aan tafel met een correcte houding
Kleine hapjes nemen, traag eten en goed kauwen
Drink kleine slokjes en drink niet tijdens de maaltijd
Vermijd bruisende dranken of laat ze uitbruisen
Maak gebruik van 6 kleine maaltijden per dag, eet regelmatig (3 hoofdmaaltijden en 3 tussendoortjes) en sla geen maaltijden over
Stop met eten na het eerste gevoel van verzadiging. Eén of 2 happen meer kan braken of dumping veroorzaken
Vermijd het gebruik van suiker. Vervang dit eventueel door zoetstof (Stevia, Canderel, Pure Via, Zusto, Natrena,...)
Beperk suikers en vetten in de voeding
Doe aan beweging voor spierbehoud/opbouw
Dumpingsyndroom : hiermee bedoelen we de klachten die ontstaan na een te snelle maagontlediging. Er zijn vroege en late dumpingklachten.
Vroege dumping (binnen het uur) : De pylorus die normaal de barrière tussen de maag en de dunne darm vormt en geleidelijk aan voedingspropjes naar de dunne darm leidt is verwijderd. Hierdoor komt de onverteerde vaste voeding te snel in de dunne darm terecht. Deze voedingspropjes trekken veel vocht aan in de dunne darm, waardoor het vocht onttrokken wordt in de omliggende bloedvaten. Dit zorgt dus uiteindelijk voor een vermindering van het plasmavolume wat volgende klachten kan geven : hartkloppingen, flauw vallen, krampen, diarre en opgezet gevoel.
Late dumping (na 1-3u) : De oorzaak hiervan is hyperinsulinemie. Door een snelle afgifte van onverteerbare koolhydraten aan de dunne darm, ontstaan hoge concentraties glucose die gaan zorgen voor een overmatige productie aan insuline. Dit gaat uiteindelijk zorgen voor een te lage bloedsuikerspiegel (hypo) met als symptomen : vermoeidheid, honger, flauw vallen en zwakheid.
Wanneer men last heeft van dumping, wordt er aangeraden om na de maaltijd 30 minuten te gaan liggen. Dit zal de maaglediging vertragen en hiermee zullen de klachten vermingderen.
Operatie de dag van opname
De dag nadien nuchter, enkel water
De volgende dag opstart orale voedingsintake :
O : koffie met melk en zoetstof + Prowell
M : koffie met melk en zoetstof + Prowell
A : water + Prowell
Wanneer er geen complicaties of klachten zijn, mag de patiënt naar huis
Nuttige informatie :
Na de bariatrische ingreep wordt er aangeraden om 12-18 maanden te wachten met een zwangerschap, zodat er terug een stabiel gewicht is en geen vitaminetekort.
De ideale eiwitbehoefte voor spierbehoud en opbouw is 1,2g eiwitten x ideaal lichaamsgewicht (= gewicht bij BMI 18,5-25)
Stopen met roken minimum 6 weken voor de bariatrische ingreep, verlaagd het risico op postoperatieve en intra-operatieve gebeurtenissen zoals wondgenezing/trombo-embolische cardiovasculaire complicaties
Door het verkorten van de dunne darm is het aangeraden om dagelijks na de ingreep multivitaminen in te nemen om tekorten tegen te gaan. Uw arts volgt dit op a.d.h.v. de bloedresultaten.
Voedingsdeskundig gezien zijn alle soorten suiker hetzelfde. Ze worden op dezelfde manier door het lichaam verwerkt en bevatten evenveel kilocalorieën per gram. Rietsuiker, agavesiroop, kokosbloemsuiker en honing zijn dus geen 'gezondere suikers'. Zoetstoffen zijn wel goede vervangers. Het voordeel is dat ze geen dumping uitlokken en het meest geschikt zijn na een bariatrische ingreep. Ze kunnen onder verschillende vormen voorkomen : poeders, klontjes, vloeibaar. Volgende zoetstoffen kunnen verhit worden tot 200 °C : Stevia, Acesulfaam-K, Zusto, Natrena en Canderel.