Schildklier: behandeling met jodium-131 bij hyperthyroïdie
Jouw behandelend arts heeft je verwezen voor een behandeling met radioactief jodium-131 van jouw te snel werkende schildklier (hyperthyroïdie). Dit jodium-131 wordt voornamelijk in de schildklier opgenomen en zal deze van binnenuit bestralen. Dit maakt het uitermate geschikt voor de gerichte behandeling van een te snel werkende schildklier zonder dat andere organen worden bestraald. Het overtollig gedeelte aan jodium-131 wordt in de urine uitgescheiden. Deze behandeling wordt reeds lange tijd toegepast en is dan ook zeer goed gekend. In de meeste gevallen van hyperthyroïdie is de behandeling met radioactief jodium-131 dan ook zeer doeltreffend.
De behandeling duurt niet lang (meestal minder dan een halfuurtje). Dit gebeurt steeds op de afdeling Nucleaire Geneeskunde, normaal gezien in de voormiddag. Op de dag van de behandeling mag je immers ’s ochtends niet eten (nuchter voor vast voedsel). Drinken mag echter wel.
Je hebt dan eerst een gesprek met de arts Nucleaire Geneeskunde die je de behandeling nog eens zal uitleggen. Je kan dan ook alle vragen stellen die je nog zou hebben en instemmen met de behandeling.
De behandeling zelf bestaat enkel uit de eenmalige inname van een pilletje (capsule). Je wordt hier niets van gewaar en het is ook niet pijnlijk. Je mag nadien onmiddellijk vertrekken. Zelden is er later wat lichte gevoeligheid in de halsstreek, met wat pijn aan de schildklier. Deze gaat vanzelf over, maar kan eventueel behandeld worden met gewone pijnstillers.
Gedurende een 12-tal weken na inname van het jodium wordt een gedeelte van de schildklier door het radioactief jodium van binnenuit bestraald met de bedoeling een normale schildklierfunctie te bekomen. De eerste resultaten zijn te verwachten vanaf een 3-tal weken na inname. Het is mogelijk dat één behandeling onvoldoende is om de schildklierfunctie onder controle te brengen. Een herhaling van de behandeling kan dan nodig zijn.
Er bestaat ook een kans dat de schildklierfunctie nadien beneden de normale grens daalt. Wanneer er een te trage werking van de schildklier ontstaat, kan dit gemakkelijk behandeld worden met schildklierhormoon (gewoonlijk 1 tablet per dag, levenslang in te nemen). Deze medicatie vult hetgeen jouw schildklier te weinig produceert gewoon aan en heeft geen nevenwerkingen. Het is ook mogelijk dat er slechts tijdelijk een vertraagde werking is die vanzelf weer overgaat. Zeldzaam kan na een radioactieve jodiumbehandeling de ziekte
kortdurend verergeren. Vermits dit alles elk moment kan optreden is een regelmatige opvolging dmv. bloednames noodzakelijk. Dit kan gewoon bij je behandelend (huis)arts, je moet hiervoor niet meer naar de afdeling Nucleaire Geneeskunde terugkomen.
De toegediende hoeveelheid jodium-131 blijft slechts tijdelijk in jouw lichaam. Het gedeelte dat wordt opgenomen in de schildkliercellen is verantwoordelijk voor de behandeling zelf. Een nog groter deel echter zal als overschot de eerste 2 dagen na toediening gewoon terug worden uitgescheiden (voornamelijk via de urine, een klein gedeelte via speeksel, zweet en stoelgang). De radioactiviteit in jouw lichaam neemt hierdoor dus snel af met de tijd.
De radioactiviteit die vastzit in de schildklier bestraalt vrijwel alleen jouw schildklier maar verlaat je lichaam bijna niet. Een kleine hoeveelheid zal echter wel het lichaam verlaten en rondom jou stralen. Dit is voor jou op zich geen probleem, maar andere personen rondom jou hebben hier geen boodschap aan. Hoe dichter en hoe langer in de tijd andere personen bij je komen, hoe meer rechtstreekse stralen ze kunnen ontvangen. Tijd beperken en afstand houden zijn dus aangewezen. Uitgescheiden jodium-131 (cf. urine) kan eveneens voor blootstelling aan stralen zorgen. Hygiëne is dan ook belangrijk.
Afstand: hoe verder je verwijderd bent van huisgenoten en derden, hoe lager de door hen opgelopen straling. De hoeveelheid straling daalt snel met de afstand: zelfs een toename in afstand van enkele tientallen centimeters geeft reeds een duidelijke daling, op 2 meter is ze zelfs al vier keer lager.
Tijd: hoe langer je (dicht) bij iemand bent, hoe meer straling er kan overgaan.
Hygiëne: een goede hygiëne beperkt het risico op besmetting naar anderen. De grootste hoeveelheid verlaat het lichaam via de urine. Een goede toilethygiëne en het zorgvuldig wassen van jouw handen zullen dit risico zo klein mogelijk houden.
Algemene richtlijnen
Je moet in de mate van het mogelijke een afstand van minstens 1 meter (2 meter indien het contact langer dan 1 uur duurt) houden tegenover personen die je thuis of elders ontmoet. Hier moet je steeds aan denken als je met anderen samen bent, bv. ’s avonds voor TV niet naast elkaar in de zetel zitten maar apart, aan tafel minstens 1 meter tussenlaten,..
Indien meer nabije contacten om een of andere reden onmisbaar zijn, moet je deze zo kort mogelijk houden. Zorg ervoor dat zij in geen geval langer duren dan een half uur per dag. Deze algemene voorzorgsmaatregelen moeten worden nageleefd gedurende 7 dagen na inname van de radioactieve pil. Voor wat betreft contacten met zwangere vrouwen of kinderen jonger dan 6 jaar thuis of op jouw werk (bv. crèche, onderwijs,....), moeten deze aanbevelingen langer worden opgevolgd, met name gedurende 21 dagen (in uitzonderlijke gevallen zelfs nog langer, dit zal individueel met jou bekeken worden).
Persoonlijke richtlijnen
Hygiënische voorzorgen zijn ook belangrijk: gaan zitten om te wateren (ook mannen), 2 maal doortrekken, handen wassen en een persoonlijke handdoek gebruiken. Dit geldt strikt gedurende 7 dagen.
In het geval je zou moeten braken in de uren die op de behandeling volgen, neem je onmiddellijk contact op met een arts nucleaire geneeskunde (tel. 016/80.91.50 of, indien geen bereik, via de ziekenhuiscentrale 016/80.95.00). Hetzelfde geldt bij een medisch noodgeval van eender welke aard waarvoor je in een ziekenhuis wordt opgenomen.
Keuken- en toiletgerei
Gezien er ook een minimale hoeveelheid in jouw speeksel komt, mag je bestek, tassen, glazen,... die je gebruikt niet tegelijk door anderen laten gebruiken (bv. anderen niet laten proeven met jouw gebruikt bestek). Na het afwassen kan dit wel weer door eender wie worden gebruikt. Ook het afwassen kan op een normale manier gebeuren, tesamen met het andere keukengerei.
Toiletgerei (washandje, handdoek, tandenborstel,....) en bedlinnen moet strikt van jou alleen zijn. Ook dit mag gewoon gewassen worden samen met andermans materiaal en mag nadien weer door anderen worden gebruikt.
Richtlijnen tegenover jouw partner
Je dient te slapen in gescheiden kamers of in bedden die minstens 2 meter van elkaar verwijderd zijn gedurende 7 dagen. Plaats beide bedden niet aan weerszijden van dezelfde muur (aangrenzende kamers) want de muur absorbeert niet alle stralen.
Gedurende dezelfde periode is het aangewezen zich te onthouden van geslachtsverkeer. Indien jouw partner zwanger is, is het aangewezen al deze aanbevelingen strikt na te leven gedurende 21 dagen (in uitzonderlijke gevallen zelfs nog langer, dit zal individueel met jou bekeken worden).
Het is daarna ook essentieel het verwekken van kinderen gedurende minstens 6 maanden te vermijden. Een doeltreffende contraceptie wordt gedurende deze periode sterk aanbevolen.
Richtlijnen tegenover jouw inwonende kinderen
Indien er kinderen van jonger dan 6 jaar gewoonlijk bij jou verblijven, moet je ervoor zorgen dat deze door iemand anders kunnen worden verzorgd en bewaakt om de duur van nabije contacten zo klein mogelijk te houden. Zulke kinderen moeten in een afgescheiden kamer slapen (ook hier: bedden niet aan weerszijden van dezelfde muur). Deze maatregelen ten overstaan van deze kinderen moeten worden aangehouden gedurende 21 dagen (in uitzonderlijke gevallen zelfs nog langer, dit zal individueel met jou bekeken worden).
Indien je borstvoeding geeft, moet deze worden stopgezet ten laatste vlak voor de behandeling. Ze kan nadien niet meer hernomen worden.
Richtlijnen tegenover jouw bezoekers
Niet-noodzakelijke bezoeken zijn afgeraden gedurende 7 dagen. Voor alle andere bezoeken moeten de algemene regels van afstand en tijd (cf. hoger) worden nageleefd. Er valt wel op te merken dat nabije contacten van korte duur (bijvoorbeeld: iemand een hand geven) risicovrij zijn.
Richtlijnen ten overstaan van publieke plaatsen
Drukbezochte plaatsen waar het moeilijk is om de afstandregels in acht te nemen, moet je vermijden gedurende 7 dagen (bv. bioscoop, theater, restaurant, kapper,…). Dit houdt ook de contacten in die verband houden met jouw gezondheid en die niet-dringend zijn (bv. kinesist, tandarts, routine-huisarts-bezoek,....).
Gedurende diezelfde periode moet je ook proberen om geen gebruik te maken van het openbaar vervoer. Als dit toch echt nodig zou zijn, moet je erop te letten dat het traject in geen geval langer is dan een uur. Zet je, weliswaar in de mate van het mogelijke, zo ver mogelijk af van andere passagiers en/of de chauffeur.
Op professioneel vlak
Jouw eventuele arbeidsongeschiktheid wordt individueel bepaald afhankelijk van jouw werk, de aan jou toegediende dosis en de contacten die je met anderen hebt. Ze zal vermoedelijk 3 dagen bedragen (in bepaalde individuele gevallen kan dit langer zijn). Als je daarentegen thuiswerk verricht zonder anderen in de buurt, dan is dat in de meeste gevallen geen probleem en mag dit ook reeds terug op de dag van de behandeling. Jouw arts Nucleaire Geneeskunde zal dit met jou bespreken en zo bepalen wat voor jouw persoonlijke situatie het meest geschikt is.
Overige opmerkingen
Radioactief jodium-131 mag niet aan zwangere vrouwen worden toegediend. Bij twijfel hieromtrent dien je zeker de arts te verwittigen en moet vooraf een zwangerschapstest worden bepaald.
Al deze maatregelen tov. andere personen gelden niet voor huisdieren: je hoeft de contacten daarmee dus niet te beperken.
Drink voldoende (water, thee, frisdrank,....), minstens 2 liter per dag: dit zal er voor zorgen dat je dikwijls urineert en op die manier sneller het niet-opgenomen radioactief jodium-131 uit jouw lichaam verwijdert.
Je moet nuchter zijn vóór de behandeling wat vast voedsel betreft. Drinken mag zeker wel. Met eten daarentegen wacht men best 2 uur na inname van de jodium-pil, zodat deze goed kan worden opgenomen. Na de inname moet je onmiddellijk gewoon naar huis gaan.
Naleven van de richtlijnen (zie hoger voor detail):
Contactduur met anderen beperken/afstand houden: 7 dagen
Contacten met zwangere/kind jonger dan 6 jaar thuis/werk: 21 dagen
Apart slapen/geen geslachtsverkeer: 7 dagen
Toiletmaatregelen/handen grondig wassen: 7 dagen
Eigen eetgerei/waslinnen: 7 dagen
Voldoende drinken (minstens 2 liter/dag): 3 dagen
Bij opname in een ziekenhuis ons onmiddellijk verwittigen: 21 dagen
Wachten alvorens zwanger te worden/kinderen te verwekken: 6 maanden
Arbeidsongeschiktheid: 3 dagen, eventueel meer.
Controle bloedname bij jouw arts: Na 6 weken en 3 maanden, tenzij anders opgedragen
Aarzel niet om jouw arts om bijkomende uitleg te vragen.
Dit is de beste bron van betrouwbare informatie.