Vloeistoffen indikken
Voor mensen met slikproblemen (dysfagie) is op een reguliare manier drinken niet altijd veilig. Dunne dranken, zoals water, soep, melk of koffie, zijn vloeibaar en kunnen daardoor snel door de keel lopen. Dit vraagt een goede coördinatie en kracht van alle slikspieren. Als de slikspieren niet goed genoeg werken, kan het moeilijk zijn om dit proces onder controle te houden.
Door dranken in te dikken verplaatst de vloeistof zich trager door de keel. Dit helpt het lichaam om de vloeistof beter gecontroleerd in de mond te houden en goed door te slikken, en vermindert het risico dat de drank in de luchtpijp terechtkomt.
Als drinken in de luchtpijp terechtkomt, spreken we van aspiratie. De drank gaat dan als het ware in ‘het verkeerde keelgat’. Dit kan ertoe leiden dat bacteriën in de longen terechtkomen, met mogelijk een (ernstige) aspiratie-longontsteking tot gevolg. Dit gebeurt niet plots, zoals bij verstikking met vast voedsel, maar geleidelijk – en kan uiteindelijk ook levensgevaarlijk zijn.
Indikken van dranken helpt dus om:
verslikken te voorkomen;
de kans op longontstekingen te verlagen:
de veiligheid en het comfort van de patiënt te verbeteren;
(her)opnames of langdurige ziekenhuisverblijven te beperken.
Om wereldwijd dezelfde afspraken te maken over wat ‘ingedikt’ betekent, werd er op wetenschappelijke basis een raamwerk ontwikkeld: IDDSI. Dat staat voor International Dysphagia Diet Standardisation Initiative.
IDDSI verdeelt dranken in verschillende dikten, van dun vloeibaar tot zeer dik vloeibaar. De indelingen gaan van Level 0 (dun als water) tot Level 4 (zeer dik, als pudding). Meer informatie over IDDSI kan je terugvinden op de officiële website: www.IDDSI.org.
Hieronder wordt aangegeven welk level door de logopedist werd geadviseerd na een of meerdere deskundige slikevaluatie(s) en hoeveel schepjes Nestlé Thickenup Clear hiervoor nodig zijn:
|
IDDSI-level
|
Hoeveelheid schepjes per 200 ml vloeistof
|
|
level 1: licht vloeibaar |
1 |
|
level 2: matig vloeibaar |
2 |
|
level 3: dik vloeibaar |
4 |
|
level 4: zeer dik vloeibaar |
6 (of aquagel) |
Indikkingsmiddel is te koop bij de apotheek of kan online besteld worden. Binnen RZ Tienen gebruiken wij Nestlé ThickenUp Clear poeder. Er bestaat ook indikkingsmiddel van andere merken (bv. Nutilis), van poeder tot gelvorm.
Opgelet: lees steeds de gebruiksaanwijzing indien je een ander indikkingsmiddel gebruikt. De hoeveelheid indikkingsmiddel per level kan verschillen.
Wanneer indikking van dranken nodig is, dienen alle vloeistoffen ingedikt te worden - niet enkel water of koffie, maar ook soep, frisdrank, ... en vloeibare medicatie.
ebruik een indikkingsmiddel altijd net vóór het drinken. Bereid de drank dus bij voorkeur per glas, en niet per fles of kan. Ingedikte dranken kunnen na enkele uren van structuur veranderen: ze kunnen te dik worden, klonteren, of de dikkere delen zakken naar de bodem met een dunnere laag vloeistof erbovenop. Dit maakt het slikken opnieuw moeilijk of zelfs gevaarlijk. Vers ingedikte drank is daarom niet alleen hygiënischer, maar ook veiliger en aangenamer om te drinken.
Stap voor stap indikken
Giet eerst de juiste hoeveelheid drank in een propere beker. Voeg daarna beetje bij beetje het indikkingspoeder toe terwijl je blijft roeren. Door dit geleidelijk te doen terwijl je goed roert, voorkom je klonters en krijg je een mooie, egaal ingedikte drank. Roer na het laatste schepje nog minstens één minuut goed door.
Warme of bruisende dranken
Is de drank warm, zoals koffie, thee of soep? Laat die dan eerst een beetje afkoelen voor je begint met indikken.
Bruisende dranken, zoals bruiswater of frisdrank, moeten eerst 'uitbruisen' zodat alle prik uit de drank is. Dat doe je door de drank op voorhand uit te schenken of enkele minuten goed te roeren voor je het poeder toevoegt. Als je dit niet doet, resulteert dit in een niet-homogene massa met klonters en veel schuim.
Gebruik altijd een propere beker. Restjes van een vorige drank kunnen ervoor zorgen dat de drank niet goed indikt of dat er klonters ontstaan.
Meng nooit gewone dranken met al ingedikte dranken, en andersom. Je kan een ingedikte drank dus niet verdunnen, en een gewone drank niet 'bijkomend indikken' met een ingedikte drank.
Voeg eerst suiker en/of melk toe aan koffie of thee vóór je begint met indikken. Doe je dit andersom, dan kunnen er klonters ontstaan.
Voeg je graag een smaakje toe aan het water om de smaak te verbeteren, zoals grenadine of siroop? Voeg dit dan ook eerst toe, en pas daarna het indikkingspoeder.
Voor patiënten die het advies kregen om enkel vloeistoffen ingedikt tot IDDSI 4 te drinken, kan aquagel (gegelificeerd water) een fijn alternatief zijn. Vraag hiernaar bij jouw apotheek.
Heb je vragen of twijfels? Neem dan gerust contact op met de dienst logopedie van RZ Tienen, via telefoon of e-mail. We helpen je graag verder.
Campus Mariëndal:
016/80 98 76
016/80 98 52
Campus Sint-Jan
016/80 34 45
016/80 38 17
logopedie@rztienen.be