Tympanoplastie

Het trommelvlies is een membraan dat zich in de gehoorgang bevindt. Bij het horen van geluid laten de geluidstrillingen het trommelvlies bewegen. Via de gehoorbeentjes worden de geluidstrillingen overgebracht naar het slakkenhuis. Het slakkenhuis geeft deze informatie door naar de hersenen via de gehoorzenuw. Wanneer er een gaatje is in het trommelvlies, worden de geluidstrillingen minder goed doorgeven. Hierdoor kan er sprake zijn van een gehoorverlies of een probleem met de gehoorbeentjes.

1. gehoorgang, 2. slakkenhuis, 3. gehoor- en evenwichtszenuw, 4. buis van Eustachius, 5. middenoor, 6. trommelvlies, 7. oorschelp

De tweede belangrijke functie van het trommelvlies is het beschermen van het middenoor tegen vloeistoffen, vuil en bacteriën om infecties te voorkomen.

Een trommelvliesperforatie kan optreden na een trauma of na het doormaken van een (of meerdere) middenoorinfectie(s). Ook kan er een trommelvliesperforatie optreden na het uitvallen van een trommelvliesbuisje. Bijkomend is het mogelijk dat er verlittekening of schade in het middenoor optreedt. Als de trommelvliesperforatie zich dicht tegen de rand van het trommelvlies bevindt, is het mogelijk dat er huidcellen of oorsmeer naar het middenoor migreert. Dit kan leiden tot terugkerende infecties en kan progressieve schade veroorzaken.

Door de perforatie in het trommelvlies te sluiten en te herstellen verlaagt het infectierisico. Het oor dient na een volledige genezing ook niet langer afgeschermd te worden tegen water. Als gevolg van de operatie kan het gehoor ook verbeteren, dit is echter zonder garantie.

De ingreep wordt uitgevoerd onder volledige verdoving. De NKO-arts voert de operatie uit onder microscopisch zicht met micro-instrumenten. De duur van de operatie varieert tussen twee à vier uur.

Het trommelvlies kan op twee manieren hersteld worden:

Retro-auriculair: via een insnede achter het oor verkrijgt de NKO-arts toegang tot het trommelvlies. Soms dient hiervoor ongeveer 1 cm haar achter het oor weggeschoren te worden.
Endauraal: de NKO-arts kan het trommelvlies herstellen via een snede diep in de gehoorgang.
Endoscopisch: de ingreep gebeurt met behulp van een camera.

Onder de perforatie in het trommelvlies wordt een 'greffe' geplaatst. Een greffe is een stukje lichaamseigen weefsel dat de NKO-arts tijdens de operatie elders probleemloos kan weghalen. Vaak wordt de greffe op een van de volgende plaatsen weggehaald: van een vlies bovenop de kauwspier (achterboven de oorschelp) of een stukje van het kraakbeen in de gehoorgang of de oorschelp. De greffe wordt met sponsjes ondersteund.

Het is belangrijk dat de greffe gedurende de herstelperiode in de eerste maanden goed op zijn plaats blijft. De zorg na de operatie is dan ook cruciaal voor een goede uitkomst van de tympanoplastie.

Het kan ook zijn dat de gehoorbeentjesketen hersteld moet worden. Dit kan simulataan met de trommelvliesperforatie. Bij een klein defect zal er bij de reconstructie een soort natuurlijk cement gebruikt worden. Als het defect in de gehoorbeentjesketen groter is, kan het nodig zijn om een gehoorbeentje bij te werken en te herplaatsen of kan er geopteerd worden om een prothese te plaatsen. Dit zal de NKO-arts met jou bespreken tijdens de consultatie.

Als de NKO-arts de perforatie via een insnede achter de oorschelp herstelt, zal er een circulair (rondomrond) hoofverband aangelegd worden. Dat verband mag de dag nadien verwijderd worden. De hechtingen worden tijdens de eerstvolgende consultatie verwijderd.

Als de operatie via een snede diep in de gehoorgang verloopt, plaatst de NKO-arts na de operatie een pleister op de oorschelp. Dezelfde avond mag je naar huis als aan alle overige ontslagvoorwaarden is voldaan.

IN HET ZIEKENHUIS

Na de operatie wordt er pijnstillende medicatie toegediend via een infuus. Enige tijd na het ontwaken mag je terug water drinken. Probeer systematisch kleine slokjes te drinken. Meld misselijkheid of pijn aan de verpleegkundige op de afdeling.

Afhankelijk van de gezondheidstoestand bepaalt de NKO-arts samen met de verpleegkundige wanneer het ontslag naar huis volgt. Als de ingreep uitgevoerd werd in de voormiddag, volgt het ontslag meestal dezelfde dag in de late namiddag. Als de ingreep in de namiddag wordt uitgevoerd, kan je meestal de ochtend nadien naar huis.

Omdat de ingreep onder narcose werd uitgevoerd, mag je 24 uur na de ingreep geen wagen besturen. Begeleiding door een persoon bij ontslag is dus aangewezen. Er is de eerste nacht ook het best iemand bij je thuis aanwezig.

Bij ontslag krijg je de volgende zaken mee naar huis:

Een afspraak voor postoperatieve controle in de eerste week na de ingreep.
Een voorschrift voor postoperatieve medicatie.
Werkonbekwaamheids- / schoolonbekwaamheidsattest en/of attest voor sociaal verlof voor één (groot)ouder.
Hospitalisatieverzekeringsdocumenten, indien van toepassing.

Zoals vermeld is het belangrijk dat de greffe goed op zijn plaats blijft de eerste maanden na de ingreep. De nazorg is cruciaal voor de slaagkansen van de tympanoplastie.

Cruciaal zijn volgende maatregelen:

Wondzorg

Houd de wond zoveel mogelijk droog.
Houd het verband ter plaatse. Het verband kan een lichte druk uitoefenen of er kan een lichte jeuk op de plaats van het verband optreden.
Verwijderen van de oorwiek daags na de ingreep door patiënt zelf. De sponsjes die dieper in de gehoorgang zitten, blijven best ter plaatse.
De pleister op de oorschelp mag dagelijks (of vaker) vervangen worden als ze vuil is door bloedsijpeling. Idealiter wordt er een van volgende pleisters op de wond geplaatst: Tegadrem met pad (5cm x 7cm) of Opsite Post-op (5cm x 6.5 cm).
Voor het aanbrengen van de nieuwe pleister worden er 2 druppels Terra-Cortril aangebracht op de sponjes om uitdroging van de sponjes te voorkomen. Let op dat de sponjes goed op zijn plaats blijven zitten.

Medicatiebeleid

Antibiotica volgens de richtlijnen van de NKO-arts.
Pijnstilling: normaliter volstaat Paracetamol.
Terra-Cortril: 2x/dag gedurende 2 weken na verwijderen van de oorwiek in de gehoorgang.

Maatregelen

1 week

Af en toe geeuwen, dit voorkomt dat er druk op de oren komt.
Slaap met een extra hoofdkussen.

4 - 6 weken (ketenherstel = 6 weken)

De neus niet snuiten (gebruik zo nodig neusdruppels).
Nies met de mond open.
Niet persen, bukken of tillen.
Niet hoesten.
Geen zware inspanningen/sporten.

Extra aandacht voor handhygiëne, social distancing en geen ziekencontact.

Ontzwellende neusspray/medicatie starten bij de minste tekenen van een verkoudheid.

2 maanden

Geen contactsporten.
Grote hoogteverschillen vermijden (niet vliegen, wintersport, ...).

3 maanden

Geen oordoppen of oorstokjes gebruiken.
Vermijden van water in de oren, voorzichtig zijn bij het wassen van de haren.
Tips bij het wassen van de haren:

Plaats een watje in de oorschelp, waarop eventueel vooraf wat vaseline werd aangebracht.
Houd een beker over de oorschelp.
Houd een handdoek of opgeplooid washandje over het oor.

4 maanden
Niet zwemmen.

Mogelijke complicaties van de ingreep

De normale complicaties van een operatie kunnen ook bij deze ingreep voorkomen, al gebeurt dat zelden.

Normale gewaarwordingen zijn:

Verminderd gehoor en licht oorsuizen in de eerste weken. Geluiden kunnen nog gedempt en vervormd klinken. Gehoorverbetering laat twee à drie maanden op zich wachten.
Een licht drukgevoel in het oor met af en toe een pijnsteekje. Gewoonlijk is een tympanoplastie een relatief pijnloze ingreep.
Nabloeding / beperkte bloederige oorloop.
Lichte pijn boven het oor bij kauwen.
Gevoelsverlies van de top van de oorschelp (tot een half jaar).
Licht smaak- en/of gevoelsverlies aan dezelfde tongzijde (tot een half jaar).
Zompige geluidjes en wat vage last in en rond het oor bij het kauwen in de eerste weken.
Tijdelijk licht afstaand oor ten gevolge van zwelling van de weefsels achter het oor, voornamelijk bij operaties met een snede achter het oor. Dit normaliseert na enkele weken tot maanden.

Evenwichtsproblemen kunnen tijdelijk optreden. Kijk uit met onverwachte bewegingen: deze kunnen duizeligheid veroorzaken.
Roken vertraagt de wondheling, veroorzaakt verstopping van de buis van Eustachius (die behoorlijk moet werken voor goed resultaat), terwijl hevige rokershoest het genezend trommelvlies kan verplaatsen. Een rookstop wordt dan ook geadviseerd.

Zeldzame complicaties zijn:

Blijvend of nieuw trommelvliesdefect bij ongunstige heling: meestal veroorzaakt door forse drukschommelingen of als gevolg van een infectie tijdens de eerste weken/maanden na de ingreep. Volg dus de adviezen hierboven zo goed mogelijk op.
Geen verbetering van het gehoor: zowel de bevindingen tijdens de ingreep als het postoperatieve verloop bepalen de mogelijke gehoorrecuperatie.
Naast de gehoorbeentjesketen loopt ook de aangezichtszenuw door het middenoor. De kans op schade hieraan als gevolg van deze operatie is bijzonder klein.
In zeer uitzonderlijke gevallen ontstaat er schade aan het binnenoor, waardoor blijvende gehoorvermindering of duizeligheidsklachten kunnen optreden.
De lijst is niet exhaustief, erg uitzonderlijk kunnen er andere complicaties optreden.

Er zal een raadpleging worden voorzien op verschillende data na de ingreep om het oor proper te maken en de heling op te volgen. Tijdens de consultatie 12 weken na de operatie gebeurt een gehoortest. Tijdens de controle op 12 weken zal de NKO-arts je inlichten over een volgende consultatie, deze zal afhankelijk zijn van het genezingsproces.

Bij het optreden van volgende problemen neem je contact op de huisarts, huisarts van wacht, spoedeisende hulp of uw behandelende arts:

Bloedingen
Koorts boven 38.5°C
Stinkend loopoor
Blijvende pijnklachten, hevige pijn
Draaiduizeligheid

Vul vooraf de preoperatieve vragenlijst in en stuur deze samen met toestemmingsformulier op in de meegegeven enveloppe. Een postzegel is niet nodig.
Breng eventuele attesten of formulieren mee die de arts voor jou moet invullen. De dag van de operatie meld je je eerst aan bij de inschrijvingsbalie (vergeet de Kids-ID van je kind niet), en kom op het afgesproken uur naar de afdeling.
De dag van de ingreep kom je nuchter naar het ziekenhuis (niet meer eten of drinken vanaf middernacht).
Was het haar best nog de dag voor de ingreep. Bij lang haar maak je van de haren een hoge staart. De eerste week na de ingreep kan het haar niet gewassen worden. Vanaf de controle, één week na de ingreep, kan het haar gewassen worden zonder dat er water in de gehoorgang komt. De eerste week moet het litteken droog gehouden worden.
Tips bij het wassen van de haren:

Plaats een watje in de oorschelp, waarop eventueel vooraf wat vaseline werd aangebracht.
Houd een beker over de oorschelp.
Houd een handdoek of opgeplooid washandje over het oor.

Bij vragen of problemen rond de ingreep kan je tijdens de kantooruren terecht bij je behandelend arts. Neem telefonisch contact op met het secretariaat van het Medisch Centrum Tienen. Bij dringende problemen buiten de diensturen of in het weekend neem je contact met de dienst Spoedgevallen, telefonsich of je meldt je daar aan. De spoedarts kan het nodige doen.

NEUS-, KEEL- EN OORZIEKTEN

Afdeling neus, keel, oor

RZ Tienen

Kliniekstraat 45, 3300 Tienen

Tel. 016 80 95 82 (secretariaat MCT)

SPOEDGEVALLEN

RZ Tienen

Kliniekstraat 45, 3300 Tienen

Tel. 016 80 99